Lá ngón là gì? Những điều cần biết về lá ngón

Lá ngón là gì? Cách phân biệt lá ngón có độc và lá ngón ăn được là như thế nào? Tìm hiểu về lá ngón trong bài viết dưới đây.

Lá ngón là gì? Lá ngón có ở đâu?

Nội Dung Bài Viết

Lá ngón là gì? Lá ngón có ở đâu? 

Lá ngón là một loài cây có độc sinh trưởng chủ yếu ở Châu Á và chúng có tên khoa học là Gelsemium elegans. Tại Việt Nam, lá ngón thường được tìm thấy tại các vùng núi phía Bắc như Hòa Bình, Hà Nội 2 (Hà Tây cũ), Cao Bằng, Tuyên Quang và Lào Cai. Ngoài ra, lá ngón cũng được tìm thấy nhiều ở các khu vực nhiệt đới ví dụ như tại một số vùng núi ở Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Lào, Ấn Độ,….

Lá ngón là một loại cây có thân phân cành có thể dài tới 12m. Lá ngón thường được tìm thấy trong các khu rừng rậm với độ cao từ 200 đến 2000m. Thân cây có khía, cành non màu xanh lục nhạt và chúng không có lông. Các cành già của cây lá ngón có màu xám nâu nhạt. Lá của loại cây này mọc đối xứng, không lông chúng thường có hình trứng hoặc hình mũi mác có đầu nhọn, xanh nhẵn bóng, mép lá nguyên. Mỗi chiếc lá của cây lá ngón có thể dài từ 7 – 12 cm. Cây lá ngón cũng có hoa, hoa của chúng mày vàng, mọc thành chùm tại các đầu cành hoặc xen trong kẽ lá. Hoa của lá ngón thường ra từ tháng 5 đến tháng 12 hằng năm. Sau khi hoa tàn cây sẽ kết quả. Quả của loài cây này có hình quả nang, tròn elip hoặc hình trứng. Quả lá ngón thường dài từ 1-1,4 X 0,6-0,8cm, không có lông và có màu nâu. Hạt bên trong quả lá ngón chỉ nhỏ tầm 0,5cm, có hình dạng elip. Những hạt này cũng có màu nâu, phần giữa có lông, diềm cánh mỏng xung quanh giúp hạt dễ phân tán theo gió. 

Lá ngón là loài cây ưa sáng nên chúng ta có thể bắt gặp loài cây này ở các bìa đất trống, ven đường hay bìa rừng. Toàn bộ cây lá ngón đều có độc nên cần phải vô cùng cẩn thận khi tiếp xúc cùng lá ngón. Theo lời kể lại từ những người đi trước thì trước đây nhiều năm có người chỉ vì uống nhầm nước có lá của cây lá ngón rụng xuống mà đã bị thiệt mạng. 

Cách nhận biết lá ngón có độc và không có độc

Cách nhận biết lá ngón có độc và không có độc

Trong phần phía trên chúng tôi đã cảnh báo các bạn rằng lá ngón là loài cây rất độc và không thể ăn được tuy nhiên không phải loại nào cũng có độc. Lá ngón không độc đã được người dân ở vùng cao phát hiện ra từ rất nhiều năm về trước. Trong phần tiếp theo đây chúng ta cùng tìm hiểu về cách phân biệt hai loại lá ngón này. 

Lá ngón có độc

Cây lá ngón có độc thường có thân, phân cành trên thân có khía dọc và không có lông. Lá của giống cây này có hình thuôn dài, lá mọc đối xứng nhắn bóng và có đầu nhọn. Lá ngón của cây có độc thường dài từ 7 đến 12cm và rộng từ 2,5 đến 5,5cm. Lá thường mọc thành chùm ở đầu cành. Hoa của cây lá ngón có độc thường nở vào tháng 6 đến tháng 10 hàng năm có 5 cánh màu vàng. Quả lá ngón có độc có màu nâu, hình dáng thon dài và rộng khoảng 0,5cm không có lông. Hạt của lá ngón nhỏ và cũng có màu nâu nhạt như quả. Lá của cây lá ngón ở đầu cành thường có màu xanh non nhưng sẽ đậm dần và chuyển dần sang màu nâu hoặc xám khi già.

Lá ngón không có độc

Tuy có cùng họ với lá ngón có độc nhưng chúng ta vẫn có thể phân biệt cây lá ngón là không độc và có độc thông qua những đặc điểm sau. Đặc điểm đầu tiên mà chúng ta thấy được là lá của hai loại cây này khác nhau. Trong khi lá của cây có độc có hình dáng thuôn dài thì lá của cây không độc lại tròn, ngắn và to hơn. Lá của cây không có độc có bề ngang rộng hơn nhìn to như lá trầu không. Lá của cây lá ngón không độc cũng có mùi thơm khá đặc biệt, khó nhầm lẫn. Tuy nhiên, loài cây này cũng không được đánh giá là rất ngon chỉ dừng ở mức ngon, ăn được. Còn có một đặc điểm vô cùng đơn giản để phân biệt cây có độc và không độc đó chính là chu kỳ ra hoa của cây lá ngón. Nếu lá ngón có độc ra hoa vào khoảng tháng 6 đến tháng 10 thì cây không độc lại ra hoa vào dịp gần Tết Nguyên Đán. Giá của loài cây này tại các vùng cao cũng khá rẻ chỉ khoảng 4.000 đồng/mớ. Và để phân biệt hai loại lá ngón này với nhau, người Thái Trắng Mường So gọi tên ngón là lá ngón độc (ngùn), ngón lợn là lá ngón không độc (ngùn ngu).

Lỡ ăn lá ngón có độc phải sơ cứu như thế nào

Lỡ ăn lá ngón có độc phải sơ cứu như thế nào

Khi ăn nhầm phải lá ngón có độc người trúng độc sẽ có một số biểu hiện thông thường sau: 

Đối với những người bị trúng độc lá ngón chúng ta có thể sơ cứu cho họ theo cách sau: 

Ngoài ra, theo dân gian thì chúng ta có thể pha loãng nước phân sau đó cho người bệnh uống để thúc ói nhanh hơn, sạch hơn. Và theo một số nghiên cứu khác thì cho người bệnh uống nước cốt rau má hoặc rau muống cũng có thể làm giảm độc tính của lá ngón trong cơ thể người bệnh để họ có thêm thời gian chờ đến khi được cấp cứu từ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia. 

Lá ngón có tác dụng gì trong y học

Lá ngón có tác dụng gì trong y học

Tuy là một loài cây có độc nhưng lá ngón vẫn được ứng dụng khá nhiều trong y học. Trong y học lá ngón thường được sử dụng để điều trị các bệnh như: Bệnh trĩ, phong, eczema, mụn nhọt ngoài da, co thắt và chống tổn thương. Tuy nhiên, vì lượng độc tính quá cao nên lá ngón thường chỉ được sử dụng trong các loại thuốc dùng ngoài da không được sử dụng để ăn, uống trực tiếp. Theo dân gian, chúng ta có thể sử dụng lá ngón có độc trị mụn, nhọt bằng cách giã nát sau đó đắp lên vùng da bị bệnh, chỉ sau vài ngày thì sẽ thấy được hiệu quả khá rõ ràng. 

Ngoài ra, lá ngón còn được sử dụng để làm thuốc nhuộm tóc. Tuy được sử dụng nhưng do lượng độc tính cao nên loại thuốc này cũng được sử dụng với liều lượng rất ít và phải để tránh xa tầm tay trẻ nhỏ. 

Món ăn lá ngón ngon

Món ăn lá ngón ngon

Như đã nói ở trên thì lá ngón được chia thành 2 loại có độc và không độc. Lá ngón không độc thường được người dân vùng cao sử dụng làm thức ăn khá phổ biến. Người Mường So thường dùng lá ngón không độc để chế biến thành nhiều món ăn rất hấp dẫn được dùng trong gia đình và là món ăn tiếp đãi khách đến chơi nhà. Để chế biến lá ngón chúng ta có thể dùng các cách nguyên thủy như luộc, nấu canh và thưởng thức như các loại rau tươi khác. Ngoài ra, lá ngón còn được xào với tỏi – đây cũng là món đặc sản khá nổi tiếng tại các vùng cao nước ta. 

Để làm món lá ngón xào tỏi chúng ta cần lựa chọn đúng lá ngón không độc, mang đi rửa sạch rồi thái nhỏ, giã nát. Phi tỏi thơm trên chảo dầu nóng sau đó mới cho lá ngón vào xào chín rồi nêm gia vị vừa ăn. Đĩa lá ngón xào tỏi đúng chuẩn sẽ có mùi thơm vô cùng hấp dẫn với độ bóng đặc biệt kích thích người ăn. 

Lá ngón là một loài cây có độc cần phải thật cẩn thận khi sử dụng. Hy vọng rằng thông qua bài viết này các bạn sẽ hiểu rõ hơn lá ngón là gì cùng công dụng của lá ngón.

Xem thêm: Biến cục bộ là gì? Những điều cần biết về biến cục bộ

Thắc mắc -